“Máis vale previr que curar, sobre todo se o que hai que curar xa non ten cura”
A frase é un dardo directo ante a preocupante lixeireza coa que se viviu a recente eclipse solar. Mentres os titulares ben pensantes apresúranse a vender unha postal idílica de masas marabilladas para gañar adeptos, a crúa realidade que se percibe a pé de rúa esixe un espírito crítico e independente que analice o comportamento social e os seus riscos sanitarios.
A eclipse do 12 de agosto coroouse como un dos eventos astronómicos máis grandiosos do último século, inaugurando unha tríada histórica en España. Con todo, chama poderosamente a atención o contraste entre o silencio da natureza —as aves que calan confundidas pola falsa noite— e o bulicio mercantilizado das cidades. O interese comercial converteu as terrazas dalgúns dos hoteis máis emblemáticos de Barcelona en escenarios que lembran máis a unha festa da farándula, con música e cócteles, que, ao respecto, a atención e a concentración que esixe o cosmos.
“Converter a astronomía e a natureza máxica nunha escusa para o consumo superficial desvirtua un feito transcendental que non é, en absoluto, unha broma”
Converter a astronomía e a natureza máxica nunha escusa para o consumo superficial desvirtua un feito transcendental que non é, en absoluto, unha broma. Todo se reduce ao negocio, esquecendo o compromiso co universo. Neste fenómeno de masas faltou o principio de precaución. As transmisións televisivas e as imaxes nas rúas deixaron en evidencia un exceso de confianza alarmante: unha gran cantidade de observadores seguiu o proceso desprovisto de lentes homologadas ou relaxando a protección constante.
Pódese enfermar por non saber, pero neste caso é por non querer, xa que a pedagoxía social previa foi inmensa. Mirar directamente o sol sen filtros normativos queima a retina e causa retinopatía solar, unha lesión grave que adoita ser permanente. Costa case o mesmo traballo facer as cousas ben para protexernos que facelas mal. A incógnita agora é saber se as clínicas oftalmolóxicas serán capaces de absorber o impacto desta ousadía colectiva.
Quedo, definitivamente, co silencio da natureza ante o bulicio do turismo desbordante.
Francisco Peña. Científico, académico e experto en saúde ambiental e saúde pública.
