Ourense | A doutora Marta Maes Carballo, foi homenaxeada en Oviedo pola Asociación Galicia en Asturias o ano pasado, pola súa traxectoria profesional. Este ano, a cirurxá presentará o seu libro “Cuando cada decisión importa”, ás sete da tarde do venres día 11 de setembro no Auditorio Príncipe Felipe de Oviedo. Ofrecerá unha conferencia baseada nas súas experencias que veñen recollidas na súa obra literaria.
A obra estrutúrase en tres grandes partes e vinte e tres capítulos, que desenvolven un percorrido progresivo: primeiro analiza aquilo que pode distorsionar unha decisión sen que médico ou paciente sexan plenamente conscientes diso; despois cuestiona os modelos tradicionais de relación clínica; e, finalmente, desenvolve o concepto e as ferramentas da toma de decisións compartidas.
A primeira parte, «As decisións invisibles», analiza algúns dos mecanismos que poden influír silenciosamente nas eleccións terapéuticas. Abórdanse o rumbo de acción cirúrxica, a ancoraxe producida pola primeira opción exposta, o excesivo peso que pode adquirir o algoritmo clínico, a influencia do medo e o efecto que ten a forma de comunicar a información. O libro mostra así que unha decisión aparentemente racional pode estar condicionada por factores psicolóxicos e comunicativos. Por exemplo, a primeira alternativa terapéutica escoitada pode converterse nun punto de referencia que modifica a percepción posterior das demais opcións, mesmo cando estas sexan igualmente razoables.
A segunda parte, “O mito do médico que decide só», analiza a evolución da relación médico-paciente. A autora parte do modelo paternalista tradicional, no que o médico concentraba o coñecemento e asumía a responsabilidade de decidir, para mostrar as súas limitacións: aínda cando unha decisión sexa tecnicamente correcta, pode estar incompleta se ignora aquilo que resulta importante para a persoa que deberá vivir as súas consecuencias. Con todo, a obra tampouco presenta como solución a simple transferencia de toda a responsabilidade ao paciente. Fronte ao «doutor, decida vostede” aparece o extremo oposto: “a decisión é túa”. O libro cuestiona ambos os modelos. Respectar a autonomía non significa proporcionar unha lista de posibilidades e abandonar despois o paciente ante unha elección difícil. A participación do paciente necesita información comprensible, acompañamento e deliberación.
A partir desta formulación, a terceira parte, «Aprender a decidir xuntos», constitúe o núcleo propositivo da obra. Nela desenvólvese a toma de decisións compartidas (shared decision-making) como un proceso no que médico e paciente achegan coñecementos diferentes pero complementarios. O profesional achega a evidencia científica, a experiencia clínica e o coñecemento das alternativas dispoñibles; o paciente achega algo que ningún protocolo pode coñecer en por si: as súas prioridades, circunstancias, temores, expectativas e a forma en que valora as posibles consecuencias de cada alternativa.