Hai uns días, o lehendakari solicitou o traslado do Guernica a Euskadi para exhibilo no museo Guggenheim. O Goberno Español oponse, alegando motivos de conservación. Estamos ante un tema recorrente: as sucesivas reclamacións do PNV ao Gobierno español para que permita traer temporalmente o cadro a Euskadi (1981, 1998, 2006, 2010, 2017 e 2026) e as correspondentes negativas do Reino de España. O cadro, que estaba en Nova York, foi traído a España durante o goberno de Calvo-Sotelo.
Os medios de comunicación españois e a maioría dos vascos, céntranse en razóns relativas á conservación do cadro para xustificar o rexeitamento ao traslado. Con todo, mención especial merecen “As seis razóns da Razón”. A este medio só lle faltaba dicir que o bombardeo de Gernika é un invento dos vascos.
Esa é, a grandes liñas, a versión dos feitos á que tivo acceso a opinión pública. Con todo, o pobo vasco debe coñecer a verdade -toda- do acontecido co cadro de Picasso e terminar, dunha vez por todas, con estes falsos relatos: O pintor Uzelay, como conselleiro e director de Belas Artes, opina para o Gobierno Vasco que o Gernika é unha mamarrachada, unha tomadura de pelo. Contábame Uzelay nunha visita que me fixo o ano 52 en Madrid, …que naquel 1937, en París, atopouse camiñando xunto a Picasso nunha manifestación en favor da República española e preguntoulle se o debuxo das mans que aparecen no Gernika non fixera os dedos como pitilines, e que lle contestou certamente que sí. Pero era que Picasso non perdía o tempo discutindo con imbéciles. Picasso deuse conta da gravidade de que esta persoa estivese de conselleiro no Goberno vasco e mandou recado ao presidente Aguirre para que lle pedise por escrito o cadro, porque consideraba que pertencía aos vascos. Esa petición non lle chegou a Picasso… 1962, no 25 aniversario, Joseba Rezola, secretario que foi de Defensa e axudante de Aguirre, chámanos a Basterretxea e a min a San Xoán de Luz. Editaban ás veces unha pequena revista “Gernika”, e preparaban un número especial para o 25 aniversario. Querían un debuxo, algo expresivo, simbólico. Eu díxenlle que o tiñan no Gernika: a flor xunto á espada rota, símbolo de morte e esperanza. Contestounos que o Gernika non interesaba. Seguía sen interesar o Gernika. Díxenlle que políticamente obrara ben ao consultarnos, pero moi mal ao non querer facernos caso. E fómonos. (Jorge Oteiza: NON AGUANTO OIR FALAR AQUÍ DO GUERNICA DE PICASSO. El Correo Español, 1988).
“Visto o visto, o primeiro que debe facer o PNV é recoñecer os feitos e pedir perdón ao pobo vasco”
Visto o visto, o primeiro que debe facer o PNV é recoñecer os feitos e pedir perdón ao pobo vasco. E non seguir mendigando ao Gobierno Español que lle deixe temporalmente o cadro. Sabida a verdade do acontecido, creo que o Pobo Vasco debe pedir ao Estado Español que nos devolva o que é noso. E que o Guernica de Picasso debe quedarse en Gernika, a vila foral, emblema da Liberdade de Euskal Herria, da Democracia e da Paz.
Nicolás Xamardo. Profesor Honorífico da UPV/EHU
