Para coñecer un pobo, calquera pobo do mundo e tamén o noso, cómpre achegarse á súa xeografía e paisaxe, a esa xeografía física e humana que están implícitas nos modos e adaptacións das súas xentes. Establecerse nesa distancia curta necesaria para respirar o alento dese pobo. Cómpre coñecer a súa lingua, sentir o acento e os quebrantos que manexan tamén os latexos do corazón, os pulsos nos que se motivan e viven. Non chega con asomarse a uns cantos lugares para visitantes e ver onde repousan os seus créditos. Non chega con mirar ao lonxe e ver os perfís do horizonte.
Non, para coñecer un pobo, en verdade, hai que achegarse á xente, meterse nos recónditos lugares menos transitados, polos camiños de vagar, buscando sombras e saloucos, cores e recendos, tentos da súa identidade veraz que se pousan, sen querer, descoidados entre as foulas. Si, a literatura, os contos, as lendas, a música, a pintura e todas as artes. Hai que achegarse aos seus modos de vida os esforzos que fan para erguer nos novos días, os seus comportamentos e as asistencias que fagan aos máis vulnerables, á xente maior, ás miudanzas.
“Non, para coñecer un pobo, en verdade, hai que achegarse á xente”
Si, saber os acentos maduros da súa fala, as debilidades e traumas, as súas melancolías, os seus divertimentos, as súas potencialidades, aqueles territorios das soidades, das cobizas e dos desexos. A súa historia e as historias diarias. Aquelas atmosferas miserables e inmundas, mesmo destrutivas que suceden. Cómpre coñecer, en carne viva, as súas dores, as nosas dores, as precariedades e encantos irresistibles das tenruras, as condicións menos favorables da memoria, as xenialidades dos argumentos que evocan aínda arte e beleza. E todo hai que dicir, o Patrimonio Cultural, que no noso caso está sometido a símbolos superficiais e case pintorescos, a unha folclorización hiperbólica onde priva o grande espectáculo de luces, fumes e lilainas ou bagatelas que en realidade están moi limitadas en expresión, moi mansas e que non ousen mancar aos que mandan.
Si, os grandes eventos veñen precedidos de procedencia allea, traen a nebulosa do éxito en formas lonxincuas. Gastamos en grandes eventos de fóra moitísimo máis que en dar pulo ao propio. Eses somos nós, ese é o noso pobo. Os responsables esconden nese lugar de equilibrio indeciso e neutro onde evadir responsabilidades. É ese lugar de parcialidade difusa onde non estás nin coa vítima nin co verdugo, sen comprometerte, sen deixarte ver. Ese lugar en que aproveitas a Xan e desfrutas de Pericán. Si, ese lugar de gloria que traizoa os máis básicos fundamentos e no que aplaudes o que boten cun sorrir compracido. De tal xeito que a literatura, o teatro, os contos, a novela, os ditos, o ensaio, a canción, o cine, a pintura, os xogos, a poesía, o humor, etc. quedan á marxe e son temas fundamentais para entendernos e que nos entendan. Deberamos mirarnos en nós para coñecernos e activar ese sentido crítico e sabedor que corrixe os erros. Poderemos vernos e, entón quizais, empezar a amarnos.
