• Segue conectado
  • |

Ciencia, humanismo e galeguismo.

Homenaxe ao doutor Domingo García-Sabell.

Tres son os esteos nos que asenta o discurso fundacional da Irmandade da Sanidade Galega: ciencia, humanismo e galeguismo. Os tres conceptos compleméntanse cando o exercicio da medicina se practica co auxilio da antropoloxía. A ciencia, como medio imprescindible para curar as anormalidades dos corpos; o humanismo, para que o profesional da medicina instalase o seu saber nas coordenadas culturais do enfermo, e o galeguismo para entender a esencia da urdime sentimental do paciente.

Eses piares que terman do discurso da Irmandade da Sanidade Galega estiveron presentes no home de ciencia que foi o doutor Domingo García-Sabell. Os seus estudos sobre as características do enfermo galego son unha fonte de información valiosísima fundamentada na longa experiencia clinica, na que utilizou a antropoloxía médíca para facer un diagnóstico certeiro das patoloxías. “O mundo cultural que calquera paciente leva nos miolos, por exemplo o galego, necesita ser coñecido polo médico para un tratamento eficaz”, deixou escrito.

Unha anécdota vivida por el nos seus anos de formación na Clínica Jiménez Díaz foi decisiva para chegar a esa conclusión. Acabara de ingresar un home galego a quen lle diagnosticaron provisoriamente unha esquizofrenia. Chegaran a esa conclusión porque tiña un mutismo absoluto, negábase a falar, e non podían sacarlle ningún síntoma. Empezáronlle a facer preguntas en castelán que apenas entendía e entón a todo dicía que si.”Pero un día Jiménez Díaz díxome: vostede, que é galego a ver se se entende con él e a ver que lle pasa”. E fun, segue relatando García Sabell, e faleille en galego. Falaba marabillosamente , explicou o que lle pasaba e resulta que o home tiña unha enfermidade orgánica local, da que foi tratado e curado”.

Para García-Sabell o mundo cultural que calquera paciente leva nos miolos precisa ser coñecido polo médico para facer un diagnóstico certeiro. Unha medicina mutilada, que non contempla ao enfermo e a súa identidade cultural é unha medicina manca e torta.

A riqueza expresiva da lingua galega para dar síntomas e cambios sicolóxicos, ten, segundo él e outras figuras relevantes da medicina, unha fartura extraordinaria. Así o manifestou nunha conferencia pronunciada na Coruña no ano 1975 cun relato ben ilustrativo. Puña o exemplo dun enfermo que lle dicía que non tiña tantas dores “cando me levanto enxergo”; tal expresión non hai maneira que o traduza ao castelán. É unha manobra que recomendan os ortopedas para os que sofren de artrose lumbar. “Ter o estomago amoinado”; tampouco hai posibilidades de traducir isto; ter o estómago amoinado é ese estómago que se se lle dá de comer si, e se non se lle dá de comer, é igual.A medicina chámalle a este síntoma “dispepsia”; “o que pasa é que a miña muller sempre está pianxando”, dicía dela o seu marido, que García-Sabell marabillado por tal expresión, chegou a conclusión de que ese laiarse era unha depresión psicorreactiva; ou “ter o corpo desgustado”, un recurso moi utilizado para significar un trastorno difuso.

“Se nós non empregamo a lingua do enfermo, van ocorrer dúas cousas: por un lado que privamos ao enfermo dun tesouro enorme de expresións nas cales se sabe ernomemente práctico; se nós insistimos no castelán e o enfermo como pasa que o fala con dificultade, esa dificultade produce unha inhibición en virtude da cal a todo o que nós digamos vai dicir que si”, afirmaba coa rotundidade do médico que sabía ben que o coñecemento atropolóxico do paciente é fundamental.

A ciencia ten demostrado que a cirrose é a mesma en calquera parte do mundo, pero o home que a sofre non é igual. Pero en cambio, no xeito de expresalas, neso que os tecnicos chaman “a expresividade” das doenzas hai un factor ético, un factor propio que é o noso; hai unha patoloxía propia da Terra.

Rof Carballo, figura relevante da medicina sicosomática europea no século pasado, afirmaba que a praxe médica debe estar vencellada ao ámbito histórico-cultural na que se move. Fundamentaba esta tese no contacto que tivera con cento e pico de médicos do hospital do Centro Galego de Buenos Aires. Case todos eles eran arxentinos e doutras nacionalidades. Pero os seus enfermos eran galegos que condicionaron a súa idiosincrasia nos seus médicos. É doado imaxinar as relacións daqueles pacientes galegos coas súas maneiras singulares de transmitirlos síntomas e os esforzos dos médicos por entendelos..

A medicina humanista e galeguista que caracterizou ao doutor Domingo Carcía-Sabell é a que pregoa a Irmandade da Sanidade Galega no ámbito sanitario e centros universitarios en total harmonía co expresado polo Plan Xeral de Normalización Lingüística referido á sanidade.

O próximo día 15 a Irmandade da Sanidade Galega celebrará en Santiago de Compostela a IX asemblea, que estará dedicada á memoria do doutor García Sabell e as súas achegas científicas que ten estudado con moito rigor o profesor Ramón López Váquez no seu libro “”Domingo García-Sabell e a fenomenoloxía”, que intervirá no acto académico no Salón Nobre do Pazo de Fonseca, despois da inauguración dun busto do escultor José Molares que será ubicado nos xardíns da rúa que levan o nome do homenaxeado ás 12:00 horas.


Director da revista Lingua e Dereito. Presidente da Fundación dos premios da Crí­tica de Galicia. Secretario da Asociación de Amigos do Couto Mixo. Colaborador da Enciclopedia Galega Universal e asesor literario da editorial Ir Indo. Fundador da Asociación de Funcionarios para a Normalización Lingüí­stica e da Asociación de xuristas en galego. Fundador da Fundación Galicia Empresa. Ademais, fundador da Fundación Lois Pena Novo.
Publicado o 30 Xan 2020.
Síguenos no noso canal do TELEGRAM

Iniciar sesión

Uso de cookies

Este sitio web utiliza as cookies para que vostede teña unha mellor experiencia de usuario.
Si continúa navegando está a dar seu consentimento para a aceptación das mencionadas cookies e a aceptación da nosa política de cookies.
Faga click no enlace política de cookies para maior información. ACEPTAR

Aviso de cookies